18-19 aprel 2026-il tarixlərində Lənkaran şəhərində AzQAC Lənkaran və Yardımlı Rayon bölmələrinin AzQAC Lənkaran RM-nin təşkilatçılığı, Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Cəmiyyətləri Federasiyasının maliyyə və texniki dəstəyi ilə işçi heyyəti və könüllülərinə “Humanitar Xidmət Mərkəzinin qurulması (HXM)”, “Kimyavi Bioloji Radioloji Nüvə (KBRN) silahları istifadə olunduğu şəraitdə könüllülərin rolu və davranışı”, “İlk Yardım/İlk Psixoloji Yardım və Psixososial Dəstək (PSD)” mövzularında təlim keçirilmişdir.
Təlim
AzQAC-nin İcraçı katibinin müavini/Sağlamlıq şöbəsinin müdiri Səbinə
Məhbubi-İran və cəmiyyətin İlk yardım koordinatoru Şahin Biləndərli tərəfindən
keçirilmişdir.
İki
günlük intensiv təlim proqramı çərçivəsində iştirakçılara ilk növbədə KBRN
(Kimyəvi, Bioloji, Radioloji və Nüvə) təhlükələrinin mahiyyəti və dörd əsas
təhlükə qrupu barədə geniş məlumat verilmişdir. Təlimdə könüllülərin böhran
anındakı rolu, davranış qaydaları və səlahiyyət çərçivələri «Özünə zərər
verməmək» alqoritmi əsasında izah edilmiş, təhlükə zonalarının
xəritələndirilməsi, ilk 10 dəqiqədə operativ hərəkət planı, fərdi müdafiə
vasitələrindən istifadə və dekontaminasiya qaydaları praktiki şəkildə nümayiş
olunmuşdur. Eyni zamanda, əhali ilə işin xüsusiyyətləri diqqət mərkəzində
saxlanılaraq, fövqəladə hallar zamanı yayılan şayiələrin qarşısının alınması
metodları iştirakçılara təqdim edilmişdir. Təlimin növbəti mərhələsində isə
Humanitar Xidmət Mərkəzlərinin (HXM) fəaliyyət prinsipləri, bu mərkəzlərin
yaradılma zərurəti və təqdim olunan xidmətlərin təşkili qaydaları ətraflı
şəkildə izah olunmuşdur.
Böhran
anında tam dəstəyin göstərilməsinə İlk Yardımdan başlayaraq İlk Psixoloji
Yardım, Psixososial Bərpaya Qədər göstərilən xidmətlər daxildir. Gözlənilməz
hadisələr və fövqəladə hallar zamanı insan həyatını xilas etmək təkcə tibbi
müdaxilə ilə bitmir; bu, həm fiziki, həm də mənəvi bütövlüyün qorunmasını tələb
edən kompleks bir prosesdir. İlk yardım – hadisə yerində peşəkar tibbi heyət
gələnə qədər həyata keçirilən operativ müdaxilədir. Burada əsas məqsəd həyati
funksiyaları qorumaq, qanaxmalar, sınıqlar, kritik hallar zamanı ilk yardım
göstərmək və vəziyyətin ağırlaşmasının qarşısını almaqdır. Lakin fiziki yara
sağalmağa başlasa da, hadisənin buraxdığı izlər insanın daxili dünyasında
qalır. Məhz bu məqamda ilk psixoloji yardım (İPY) dövrəyə girir. İPY çətin
vəziyyətdə olan insana göstərilən ilk praktiki dəstəkdir. "Bax, Dinlə, Əlaqə
qur" prinsipləri üzərində qurulan bu addım, zərərçəkmişi sakitləşdirməyə,
onu təhlükəsiz hiss etdirməyə və tənha olmadığını hiss etdirməyə xidmət edir.
Böhranın kəskin mərhələsi keçdikdən sonra isə psixososial dəstək prosesi
başlayır. Bu mərhələ fərdin yenidən cəmiyyətə adaptasiyasına və sarsıntıdan
sonrakı uzunmüddətli bərpasına yönəlir. Psixososial dəstək həm fərdi, həm də
icma səviyyəsində həyata keçirilərək, insanların öz daxili resurslarını kəşf
etməsinə və sosial bağlarını gücləndirməsinə kömək edir. Nəticə etibarilə, bu
üç komponent bir zəncirin halqaları kimidir. Fiziki yardım həyatı xilas edir,
psixoloji və psixososial dəstək isə həmin həyatın keyfiyyətini bərpa edərək
insanın yenidən ayağa qalxmasına imkan yaradır.
Qeyd
etmək lazımdır ki, mövzular əsasında izahatlarla yanaşı, eyni zamanda grup
işləri və praktiki məşğələlər də aparılmışdır. İşçilərə və könüllülərə verilən
biliklərə dair belə bir tapşırıqların mütəmadi olaraq öz aralarında təşkil
edilməsi tövsiyə edilmişdir.
Tədbirin
sonunda AzQAC-ın Lənkəran Regional Mərkəzinin koordinatoru Zəfər Miriyev çıxış
edərək tədbirin əhəmiyyətini qeyd etmiş, onun aparılmasında minnətdarlığını
bildirmişdir. O, bu qəbildən olan silsilə təlimlərin Lənkəran Regional
Mərkəzinin əhatə etdiyi digər rayon bölmələrinin işçi heyəti və könüllüləri
üçün davamlı şəkildə təşkil edilməsinin planlaşdırıldığını diqqətə
çatdırmışdır.
